88602690 / 021-88602689
تهران، یوسف آباد، نبش خیابان شصتم، ساختمان تابان، طبقه 3، واحد 304
88602690 / 021-88602689
دکتر مهتاب مرجانی / بارداری و زایمان / حاملگی خارج از رحم، از علل تا درمان
مدت زمان مطالعه ۷ دقیقه

حاملگی خارج از رحم، از علل تا درمان

اضافه شدن عضوی جدید به خانواده و آمدن نوزاد به آغوش گرم پدر و مادر همیشه اتفاقی شیرین و جذاب است. اما گاهی مشکلاتی در بارداری این اتفاق را رقم نمی زند. بارداری یک زن از زمان لقاح تا زمان تولد نوزاد، چندین مرحله را طی می کند. هر گونه اختلال در این روند می تواند مشکلات بارداری را به وجود آورد. بارداری های غیرطبیعی و بارداری خارج از رحم یکی از مشکلاتی است که گاهی زوجین را با مشکل مواجه می کند. در این مطلب سعی داریم تا به بررسی بیشتر مشکل حاملگی خارج از رحم، علل و علائم و همچنین درمان آن بپردازیم. با ما همراه باشید.

حاملگی خارج از رحم

حاملگی خارج از رحم چیست؟

در وضعیت عادی و در حاملگی طبیعی، در روند لقاح ابتدا تخمک در لوله فالوپ با اسپرم ترکیب می شود سپس از همین کانال وارد رحم می شود. به مستقر شدن تخمک بارور شده در داخل رحم لانه گزینی می گویند. ادامه روند رشد تخمک بارور شده در همان رحم ادامه می یابد تا زمانی که جنین به رشد نهایی خود برسد و در طی زایمان جنین متولد شود.

در برخی از موارد لانه گزینی تخمک در محلی غیر از محل اصلی خود، یعنی دیواره داخلی رحم، اتفاق می افتد که به این وضعیت حاملگی خارج از رحم (ectopic pregnancy) گفته می شود.

برای مثال ممکن است که تخمک لقاح یافته در داخل لوله های فالوپ، گردنه رحم و یا سایر بخش های دستگاه تناسلی زنان جای گیرد. در نهایت این وضعیت زمینه ساز بروز خطراتی می شود که به محض تشخیص این شرایط سایر روند های درمانی انجام می گردد.

علل بروز حاملگی خارج رحمی چیست؟

از مهم ترین علل بارداری خارج از رحم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

آسیب به لوله های شیپوری

شایع ترین علتی که باعث حاملگی خارج از رحم می شود، آسیب به لوله های شیپوری است. آسیب به لوله های شیپوری باعث می شود که آن ها باریک تر از حد طبیعی شوند و یا این که دچار انسداد و در نهایت سبب ایجاد مانع در مسیر حرکت تخمک ها شوند.

مشکلات لوله های رحمی

در موارد عادی لوله های فالوپ دچار انقباضاتی می شوند که سبب می شود تخمک به سمت رحم حرکت کند. اما در صورت بروز اختلال و ایجاد مشکل در ناحیه لوله های رحمی این اتفاق رخ نمی دهد و تخمک در همان محل باقی می ماند. در واقع در این شرایط، تخمک محرکی برای تغییر مکان ندارد و در همان لوله های فالوپ جای می گیرد.

آپاندیس و عفونت لگن

بیماری هایی مثل آپاندیس و عفونت لگن شرایطی را پیش می آورد که در لوله های فالوپ پیچ و تابی ایجاد شود. همین وضعیت یعنی پیچ و تاب در لوله های فالوپ مانع از آن می گردد که تخمک ها در داخل لوله ها حرکت کنند و به رحم برسند.

چه عواملی باعث حاملگی خارج از رحم می شود؟

مهم ترین عواملی که می تواند احتمال رخ دادن حاملگی خارج از رحم را افزایش دهد موارد زیر هستند:

  • انواع جراحی هایی که در ناحیه لوله های فالوپ انجام می شود؛
  • بیماری های مقاربتی؛
  • بروز عفونت در بخش لوله های فالوپ که باعث می شود شکل و ساختار طبیعی آن به هم بخورد؛
  • چسبندگی لوله های رحم؛
  • استفاده از انواع دخانیات مثل سیگار؛
  • استفاده از انواع روش هایی که با عنوان روش های کمک باروری شناخته می شوند.

بارداری خارج از رحم چه علائم و نشانه هایی دارد؟

از نشانه هایی که در وضعیت حاملگلی خارج از رحم ظاهر می شوند می توان موارد زیر را نام برد:

  • تاخیر در بروز خونریزی دوران عادت ماهیانه
  • درد
  • خونریزی
  • لکه بینی
  • در صورتی که لوله فالوپ دچار پارگی شود درد هایی شدید در بخش های پایینی شکم و لگن ایجاد می گردد
  • حساسیت در ناحیه شکم که با لمس کردن می توانید به حساسیت و دردناکی پی ببرید
  • دردناکی دهانه رحم: این درد در وضعیت معاینه بخش شکم و داخل واژن احساس می شود.
  • کاهش فشار خون
  • افزایش ضربان قلب

 

حاملگی خارج از رحم چگونه تشخیص داده می شود؟

روش های زیر برای تشخیص حاملگی خارج از رحم می تواند به پزشک کمک کند:

معاینات فیزیکی

زمانی که به بهترین دکتر زنان و زایمان مراجعه می کنید، ابتدا شرح حال کاملی از شما می گیرد تا از وضعیت و نیز از علائم بالینی شما آگاه شود. سپس با انجام معاینات پزشکی و نیز معاینات نواحی واژینال و شکم می تواند بروز حاملگی خارج از رحم را تشخیص دهد.

آزمایش خون و ادرار

در روند آزمایش خون و ادرار سطح هورمون اچ سی جی مورد بررسی قرار می گیرد. در صورت افزایش سطح این هورمون، احتمال بروز حاملگی خارج از رحم افزایش می یابد.

سونوگرافی

متخصص و زایمان می توانند با سونوگرافی عادی و یا سونوگرافی واژینال تمامی علائم حاملگی خارج از رحم را مورد بررسی قرار دهند و تشخیص نهایی را ارائه کنند.

عکس لاپاراسکوپیک حاملگی خارج رحمی

عکس لاپاراسکوپیک از حاملگی خارج از رحم

درمان حاملگی خارج از رحم

روش های مختلفی برای درمان این مشکل وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از:

  • درمان های دارویی
  • عمل جراحی

دارو برای حاملگی خارج از رحم

روش درمان حاملگی خارج از رحم با توجه به وضعیت مادر باردار و نیز با توجه به میزان رشد جنین در داخل لوله های فالوپ انتخاب می شود. بنابراین در مواردی که جنین کوچک باشد، مصرف داروی ضد سرطان متوترکسات می تواند این عارضه را برطرف کند. این دارو یعنی متوترکسات به نحو تزریق داخل وریدی مورد استفاده قرار می گیرد. داروی متوترکسات باعث خاتمه بارداری می گردد و سطح هورمون را کاهش می دهد.

فراموش نکنید که مصرف هرگونه دارویی باید طبق تجویز پزشک باشد.

جراحی لاپاراسکوپی

در طی جراحی لاپاراسکوپی جنین از داخل لوله های فالوپ به بیرون خارج می شود. در این روش می توانند با استفاده لاپاراسکوپ بخش های داخلی رحمی را مورد بررسی قرار دهند و روند جراحی را به بهترین شکل مدیریت کنند.

در مواردی که حاملگی خارج از رحم دیر تشخیص داده شود و جنین رشد زیادی کرده باشد، جراحی به روش باز انجام می شود. در روش باز بخش های شکمی افراد به طور کامل باز می شود تا جنین خارج شده و بخش هایی که آسیب دیده است ترمیم گردد.

میزان آسیب وارده به لوله فالوپ تعیین می کند که آن را به طور کامل تخلیه کنند یا این که ترمیم کنند. در صورت خفیف بودن جراحات لوله های فالوپ می توانند آن را ترمیم کنند در غیر اینصورت آن را خارج می کنند.

مراقبت های بعد از جراحی برای درمان حاملگی خارج از رحم

انجام برخی از اقدامات بعد از جراحی ضرورت دارد. مثل:

  • تا سه روز نباید استحمام کنید. اما بعد از گذشت این مدت حمام رفتن بلامانع است
  • در دو تا سه روز اول باید بخش جراحی شده پانسمان شود. اما بعد از این که حمام کردید صرفاً لازم است که محل جراحی شده به طور خشک و پاکیزه نگه داری شود اما پانسمان مجدد ضرورتی ندارد.
  • یک هفته الی 10 روز بعد از جراحی باید برای کشیدن بخیه ها به نزد پزشک مراجعه کنید.
  • توصیه های غذایی و رژیم خاصی برای پس از جراحی توصیه نمی گردد و افراد می توانند از تمام گروه های غذایی استفاده کنند.
  • برقراری رابطه جنسی به مدت یک ماه الی 40 روز ممنوع است.
  • در مواردی که با شرایط غیرطبیعی مواجه شدید مثل ترشحات یا خونریزی حتما پزشک تان را در جریان بگذارید.
  • برای تقویت قوای بدنی بعد از جراحی بهتر است که برنامه غذایی مغذی داشته باشید تا سریعاً احساس ضعف و بی حالی از بین برود.

نتیجه گیری

در انتها ضروری است این نکته را یادآور شویم که بهتر است در صورت مشاهده هر گونه علامت و نشانه غیر طبیعی سریعاً به یکی از بهترین متخصصین زنان و زایمان مراجعه کنید. بی تردید متخصصینی که از تخصص و  تجربه بیشتری برخوردار هستند می توانند تشخیص های دقیق تری داشته باشند. تشخیص دقیق و بهنگام از مهم ترین عوامل موثر بر درمان موفق و بی خطر حاملگی خارج از رحم است.

امتیاز ما
دکتر مرجانی

دکتر مهتاب مرجانی در سال ۱۳۶۷ با رتبه ۱۲ کنکور وارد دانشگاه علوم پزشکی تهران شد. وی درسال ۱۳۷۶ دوره تخصصی زنان، زایمان و نازایی را شروع کرد و از سال ۱۳۸۰ به عنوان متخصص زنان، زایمان و نازایی مشغول به کار شد. دوره تکمیلی لاپاراسکوپی را در محضر دکتر عادل شروین فرا گرفت و دوره های هیستروسکوپی، کلپوسکوپی و کربوکسی تراپی را هم به طور تکمیلی گذراند.

دکتر مرجانی عضو کمیته علمی انجمن زنان و مامایی ایران، عضو انجمن سرطانهای زنان، انجمن طب مادر و جنین و انجمن جراحان درون بین ایران است.

برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × 2 =

تماس با پزشک