آمپول روگام چیست؟

یکی از سوالات متداولی که در دوران بارداری از متخصص زنان پرسیده می شود در رابطه با آمپول روگام است. سوالاتی نظیر: آمپول روگام چیست؟ این آمپول چه زمانی باید تزریق شود؟ این آمپول چگونه و برای چه کسانی تزریق می شود؟ در طول مقاله به پاسخ این سوالات می پردازیم.

گروه های خونی که برای همه ی انسان ها وجود دارند، گروه های A، B، AB و O هستند. گروه خونی هر فردی یکی از این چهار گروه می باشد. علاوه بر این که گروه خونی هر فرد یک نام مخصوص دارد حاوی یک پروتئین به نام RH می باشد که مثبت یا منفی بودن گروه خونی را مشخص می کند. اگر فردی این پروتئین را در خون خود داشته باشد گروه خونی او مثبت و اگر نداشته باشد منفی می شود.

چهار گروه خونی شناخته شده در انسان ها شامل گروه  های خونی A ، B ، BA ، O  می باشند .در ابتدای بارداری پزشک متخصص زنان مادر باردار را مورد آزمایش مثبت یا منفی بودن RH قرار می دهد تا بتواند اقدامات لازم را انجام دهد. شاید برای شما سوال باشد مثبت یا منفی بودن خون چه اهمیتی دارد؟ در پاسخ این سوال باید بگوییم اگر دو خون هم نوع با هم ترکیب شوند در نتیجه خون منعقد می شود و این مسئله ممکن است خطرساز شود. اگر خون مادر RH منفی باشد و خون پدر RH مثبت در چنین شرایطی پزشک متخصص زنان آمپول روگام را برای مادر تجویز می کند. در این مقاله به بررسی این مسئله توسط یک متخصص زنان خوب در تهران می پردازیم.

آمپول روگام چیست؟

برای جلوگیری از مشکلاتی که برای مادر با گروه خونی منفی پیش می آید، پزشک متخصص زنان برای او آمپول روگام را تجویز می کند. آمپول روگام یک محلول استریلی است که از پلاسمای انسان تولید می شود. این آمپول موجب می شود خون مادر علیه خون جنین تحریک نشود. اگر گروه خونی مادر منفی و گروه خونی پدر مثبت باشد لازم است تا در هر بارداری تزریق آمپول روگام انجام شود. در صورتی مادر و پدر هر دو دارای گروه خونی منفی باشند مشکلی وجود ندارد و جنین به طور حتم دارای گروه خونی منفی خواهد بود. مثبت بودن گروه خونی هر دو والد نیز مشکلی ایجاد نمی کند و تنها در صورت منفی بودن گروه خونی مادر و پدری با گروه خونی مثبن نیاز به تجویز آمپول روگام است.

در چه مواردی به تزریق آمپول روگام نیاز است؟

به طور کلی هر زمانی که احتمال ترکیب شدن خون مادر و جنین وجود دارد لازم است آمپول روگام تزریق شود. علاوه بر زایمان در هنگام سقط جنین نیز احتمال ترکیب شدن خون مادر و جنین وجود دارد. اگر سقط جنین در کمتر از 13 هفتگی انجام شود، دوز کمتری از آمپول روگام تزریق می شود. (50 میکروگرم) و اگر بعد از این مدت باشد مقدار بیشتری نیاز است. لازم به ذکر است در خونریزی های شدید یه دوز کامل( حدود 300 میکروگرم) کافی نیست و باید تحت نظر پزشک مقدار بیشتری تزریق انجام شود. عدم تزریق آمپول روگام می تواند اثرات نامطلوبی به بار آورد به همین دلیل توصیه می شود اگر به تزریق آن شک داشتید این کار را انجام دهید. تزریق آمپول روگام با وجود عدم خونریزی مشکلی ایجاد نمی کندو اما اگر خون جنین وارد بدن مادر شود و دارو تزریق نشود می تواند مشکل آفرین و خطر ساز باشد.

آمپول روگام برای چه افرادی تجویز می‌شود؟

آمپول روگام معمولا برای افرادی تجویز می‌شود که گروه خونی Rh منفی دارند و احتمال تماس خون آن‌ها با خون جنین Rh مثبت وجود دارد. هدف از تزریق این آمپول، جلوگیری از تولید آنتی‌بادی در بدن مادر و کاهش خطر بروز مشکلات در بارداری فعلی یا بارداری‌های آینده است. پزشک با توجه به گروه خونی و شرایط بارداری، درباره نیاز به تزریق روگام تصمیم‌گیری می‌کند.

آمپول روگام معمولا برای افراد زیر تجویز می‌شود:

• مادران باردار با گروه خوی Rh منفی
• مادرانی که همسرشان Rh مثبت یا گروه خونی او نامشخص است
• زنان Rh منفی در هفته ۲۸ بارداری
• مادران Rh منفی پس از تولد نوزاد Rh مثبت
• زنان Rh منفی پس از سقط جنین
• زنان Rh منفی با بارداری خارج از رحم
• مادران Rh منفی پس از آمنیوسنتز یا نمونه برداری از پرزهای جفتی (CVS)
• زنان Rh منفی که در دوران بارداری دچار خونریزی یا ضربه به شکم شده‌اند.

مزایا و معایب تزریق آمپول روگام چیست؟

در جدول زیر مزایا و معایب این آمپول را برای شما آورده ایم تا بتوانید مقایسه کنید.

مزایای آمپول روگام	معایب و محدودیت‌ ها
جلوگیری از ناسازگاری Rh	ممکن است در محل تزریق درد یا قرمزی ایجاد شود.
کاهش خطر کم‌ خونی شدید جنین	در برخی افراد عوارض خفیف مانند تب یا بی‌حالی دیده می‌شود.
محافظت از بارداری‌ های آینده	باید در زمان مناسب تزریق شود تا اثربخشی مطلوب داشته باشد.
ایمن و مؤثر برای بیشتر مادران Rh منفی	برای مادران Rh مثبت کاربردی ندارد.
کاهش احتمال عوارض ناشی از ناسازگاری خونی	تنها با تجویز و تحت نظر پزشک باید تزریق شود.

مادر باردار با گروه خونی منفی

همان طور که گفتیم یکی از آزمایش هایی که متخصص زنان در ابتدای بارداری برای مادر تجویز می کند، آزمایش گروه خون و RH است. اگر RH خون مادر منفی باشد و RH خون پدر مثبت باشد، RH خون جنین احتمالا مثبت خواهد شد. در طی دوره ی حاملگی خون مادر و خون جنین از یکدیگر کاملا جداست. مواد غذایی و اکسیژن مورد نیاز جنین از طریق جفت مبادله می شوند و خون مادر و جنین مخلوط نمی شوند اما در هنگام زایمان، خونریزی در دوران بارداری، حاملگی خارج رحمی و … ممکن است مقداری از خون جنین وارد خون مادر شود. یکی از مواقعی که به احتمال زیاد خون جنین وارد خون مادر می شود، هنگام زایمان است که جفت خارج می شود. اگر RH خون مادر منفی و برای جنین مثبت باشد، خون مادر پادتن هایی را می سازد که به این مسئله واکنش دهند و این پادتن ها بعد از زایمان همچنان در خون مادر می مانند. این پادتن ها در زایمان های بعدی مادر، گلبول های قرمز جنین دوم را تخریب می کنند و باعث کم خونی جنین و حتی ممکن است موجب مرگ او نیز شوند.

جدول زمان‌های ضروری تزریق آمپول روگام

شرایط	زمان تزریق روگام
بارداری با Rh منفی	معمولا در هفته ۲۸ بارداری
پس از زایمان نوزاد Rh مثبت	حداکثر تا ۷۲ ساعت بعد از زایمان
سقط جنین	در اسرع وقت و طبق نظر پزشک
بارداری خارج از رحم	پس از تشخیص و درمان
خونریزی در دوران بارداری	در صورت نیاز و با تجویز پزشک
آمنیوسنتز یا CVS	معمولا بلافاصله پس از انجام نمونه‌برداری
ضربه به شکم در دوران بارداری	پس از ارزیابی پزشک
چرخش خارجی جنین (ECV)	پس از انجام این اقدام درمانی و طبق نظر پزشک

نحوه تزریق آمپول روگام چگونه است؟

آمپول روگام چه زمانی تزریق می شود؟ دستور العمل تزریق این آمپول اینگونه است که ابتدا این آمپول در بین هفته های 28 تا 32 بارداری تزریق می شود. در طی زمان های قبل و یا بعد از آن نیز هر زمان که خونریزی، لکه بینی، تهدید به سقط، پارگی کیسه ی آب یا درد در مادر دیده شود این آمپول باید تزریق شود. همچنین بار بعدی که این آمپول باید تزریق شود، 72 ساعت اول بعد از زایمان است. این آمپول به صورت عضلانی تزریق می شود و دوز آن 300 میکروگرم است.

اگر جنین در هفته 13 به پایین سقط شود بهتر است یک دوز کم از این آمپول برای مادر تزریق شود که مقدار آن 50 میکرو گرم است اما اگر سقط جنین در هفته ی 13 به بالا صورت بگیرد بهتر است یک دوز کامل از این آمپول برای مادر تزریق شود. در برخی موارد اگر بعد از سقط مادر دچار خونریزی شدید شود، تزریق یک دوز کامل از این آمپول برای مادر کفایت نمی کند و با توجه به نظر پزشک باید از یک دوز بیشتر استفاده شود.

آیا آمپول روگام در هر بارداری باید تزریق شود؟

بله، اگر مادر Rh منفی باشد و شرایط تزریق روگام را داشته باشد، معمولا در هر بارداری باید این آمپول طبق نظر پزشک تزریق شود. اثر روگام دائمی نیست و فقط از حساس شدن سیستم ایمنی مادر در همان بارداری یا پس از آن جلوگیری می‌کند. بنابراین، در هر بارداری جدید، نیاز به بررسی مجدد و در صورت لزوم تزریق آمپول وجود دارد.

آیا آمپول روگام عوارض دارد؟

آمپول روگام عوارض جدی و خطرناکی ندارد اما ممکن است درد عضلانی، خواب آلودگی و یا تب را به همراه داشته باشد. اگز برای تزریق آمپول روگام مطمئن نیستید توصیه می شود با یک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. در صورت نیاز می توانید از مشاوره آنلاین دکتر مهتاب مرجانی متخصص زنان و زایمان بهرمندشوید. یا در بخش نظرات سوالات خود را از دکتر مرجانی بپرسید.

آیا آمپول روگام بر شیردهی یا بارداری‌های بعدی تاثیر دارد؟

خیر، آمپول روگام تاثیر منفی بر شیردهی ندارد و معمولا مادران می‌توانند پس از تزریق، شیردهی به نوزاد خود را بدون نگرانی ادامه دهند. همچنین این آمپول نه‌ تنها به بارداری‌ های بعدی آسیب نمی‌زند، بلکه با جلوگیری از ایجاد آنتی‌ بادی علیه گلبول‌ های قرمز جنین، به حفظ سلامت بارداری‌های آینده کمک می‌کند. به همین دلیل، تزریق به‌ موقع روگام در مادران Rh منفی اهمیت زیادی دارد.

برای مطالعه بیشتر: عمل سرکلاژ چیست؟

اگر جنین سقط شود آیا باید روگام تزریق شود؟دکتر مهتاب مرجانی متخصص زنان، جراح زیبایی زنان و متخصص درمان ناباروری در تهران در انجام زایمان، درمان ناباروری، عمل های زیبایی واژن و… دارای مهارت و سابقه بسیاری هستند. جهت رزرو وقت دهی و مشاوره می توانید با شماره هایی که در داخل سایت می باشد تماس حاصل فرمائید. همچنین می توانید به پیج اینستاگرام ایشان مراجعه کنید.