کدام یک از ترشحات واژن طبیعی و کدام غیرطبیعی است؟

ترشحات واژن یکی از ویژگی‌های طبیعی سیستم تناسلی زنان است که به حفظ سلامت واژن کمک می‌کند. این ترشحات معمولاً شامل مایعاتی هستند که توسط غدد درون واژن و گردن رحم تولید می‌شوند و وظیفه آن‌ها پاکسازی واژن از باکتری‌ها و سلول‌های مرده است. تغییرات در میزان و نوع ترشحات واژن می‌تواند نشان‌دهنده مسائل مختلف بهداشتی یا مشکلات پزشکی مانند عفونت‌های قارچی، باکتریایی یا تغییرات هورمونی باشد. شناخت انواع ترشحات واژن و علائم مرتبط با آن‌ها به زنان کمک می‌کند تا بتوانند در صورت بروز علائم غیرعادی به موقع به پزشک مراجعه کنند و از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری نمایند. در ادامه به طور کامل به این موضوع می پردازیم.

چگونه تشخیص دهیم ترشحات واژن غیرطبیعی است؟

ترشحات سالم بو یا رنگ قوی ندارند. ممکن است یک رطوبت ناخوشایندی احساس کنید، اما نباید هیچ‌گونه درد یا خارش در اطراف واژن داشته باشید. هر تغییر رنگ ناگهانی در ترشحات ممکن است نشان‌دهنده عفونت واژن باشد. بنابراین باید آگاه باشید که کدام یک از ترشحات به طور طبیعی است و کدام یک طبیعی نیست. علائم هشداردهنده آشکار عفونت عبارتند از:

• تغییر رنگ یا قوام
• بوی بد ناگهانی
• مقدار زیادی ترشح غیرمعمول
• داشتن خارش خارج واژن یا درد در لگن یا شکم
• خونریزی واژن (غیرمنتظره و ناگهانی)

اگر مطمئن نیستید که ترشحات طبیعی است یا خیر، نگران نباشید و در اولین فرصت به دکتر متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.

ترشحات واژن نشانه چیست؟

علت احتمالی زیادی برای ترشح غیرطبیعی واژن وجود دارد که معمولا نشانه عفونت است. عفونت اغلب ناشی از چیزی است که تعادل طبیعی باکتری‌ها یا مخمرها را در واژن برهم می‌زند، مانند شستشوی واژن یا ممکن است از طریق رابطه جنسی منتقل شود. شایع‌ترین علل عبارتند از:

برفک

برفک واژن یک عفونت قارچی شایع است که اغلب زنان را درگیر می‌کند. ممکن است ناخوشایند یا ناراحت کننده باشد. با این حال برفک با داروی تجویز شده توسط پزشک قابل درمان است.

واژینوز باکتریایی

یکی از علل شایع ترشحات واژن BV یا واژینوز باکتریایی است. BV یک عفونت مقاربتی نیست (STI) اما می‌تواند خطر ابتلا به عفونت مقاربتی مانند کلامیدیا را افزایش دهد.

تریکومونیازیس

یک عفونت مقاربتی است که توسط انگلی به نام تریکوموناس واژینالیس (TV) ایجاد می‌شود. اگر بیمار به موقع به دنبال درمان این بیماری باشد، عفونت تا حد بسیار زیادی قابل درمان است.

سوزاک یا کلامیدیا

این دو جز بیماری‌های منقله از راه آمیزش هستند که توسط باکتری ایجاد می‌شوند. سوزاک و کلامیدیا در دهان، اعضای تناسلی، مجرای ادراری، راست روده (رکتوم) بوجود می‌آیند. شایعترین محل عفونت در زنان دهانه رحم (سرویکس) است.

تبخال تناسلی

یک عفونت مقاربتی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس است که از طریق رابطه جنسی واژینال، مقعدی و دهانی منتقل می‌شود. این ویروس در ناحیه تناسلی تاول‎هایی ایجاد می‌کنند که حالت آبدار و عفونی دارند.

بیماری التهابی لگن

 بیماری التهابی لگن اغلب زمانی ایجاد می‌شود که باکتری های سایر عفونت ها از واژن به سایر اندام های تناسلی مانند رحم و لوله‌های فالوپ گسترش می‌یابند. معمولا درد در قسمت پایین شکم همراه با ترشحات شدید واژن که بوی بدی دارد، همراه است.

رنگ ترشحات واژن

انواع زیادی از ترشحات واژن وجود دارد که براساس رنگ و قوام آنها دسته‌بندی می‌شوند. جداکردن رنگ به تنهایی دشوار است، زیرا باید عوامل خاصی مانند سن بیمار، رفتارها، چرخه قاعدگی و سایر علائم را در نظر گرفت. اما اساس رنگ‌ها می‌توانند به معنای زیر باشند:

ترشحات زرد رنگ واژن

این ترشح معمولا طبیعی است، اما در صورتی که چند نشانه وجود داشته باشد، نشان می‌دهد که اینطور نیست. به طور کلی ترشح زرد زمانی غیرطبیعی است که، ضخیم، کلفت و بدبو باشد. این شکل از ترشحات نشانه‌ای از عفونت تریکومونیازیس است که اغلب از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود. این امر به ویژه اگر ترشحات زرد مایل به سبز باشد صادق است. اگرچه بسیاری از زنان مبتلا به کلامیدیا یا سوزاک هیچ علامتی ندارند، اما آنهایی که دارند ممکن است این نوع ترشحات را تجربه کنند.

ترشحات صورتی رنگ واژن

صورتی یک رنگ زیبا است اما دیدن آن در لباس‌هایتان می‌تواند نگران‌کننده باشد. اغلب ترشحات صورتی نشانه شروع دوره قاعدگی آینده است و جای نگرانی ندارد. با این حال ترشح صورتی گاهی اوقات نشانه خونریزی غیرمرتبط با پریود است. مانند:

• خونریزی لانه‌گزینی که می‌تواند از علائم اولیه بارداری باشد.
• خونریزی مربوط به IUD بعد از اینکه آن را تازه گذاشته‌اید یا برداشته‌اید.
• تحریک واژن مانند رابطه جنسی یا استفاده از اسباب بازی‌های جنسی
• ترشحات واژن بعد از تخمک‌گذاری

اگر قبل از شروع قاعدگی مستعد لکه بینی هستید، مقداری ترشح صورتی برای شما طبیعی است. اما اگر جدید، طولانی‌مدت یا نگران‌کننده است، با پزشک خود مشورت کنید.

ترشحات قرمز یا قهوه‌ای واژن

این دو رنگ نشانه‌ای از وجود خون در ترشحات است و لزوما مشکلی نیست. ترشحات قرمز یا قهوه‌ای اغلب به دلیل لکه‌بینی است (خون رحم یا واژن که اغلب بین دوره‌های قاعدگی اتفاق می‌افتد). همچنین می‌تواند دلایل زمینه‌ای باشد:

• سرویکیت (عفونت دهانه رحم)
• سرطان دهانه رحم
• پولیپ دهانه رحم
• سرطان آندومتری

اگر به طور ناگهانی دچار این ترشحات شدید، با پزشک خود در مورد احتمال قاعدگی غیرطبیعی یا سایر نگرانی‌ها صحبت کنید.

ترشحات زرد و سبز واژن

تریکومونیازیس ترشحات زرد یا سبز و خاکستری ایجاد می‌کند. بافت آن نازک است یا می‌تواند کف‌آلود یا حباب‌دار باشد. برای از بین بردن این عفونت پزشک یک دوز مترونیدازول یا تینیدازول تجویز می‌کند. از طرفی واژینیت التهابی پوسته پوسته (DIV) که اغلب در زنان یائسه که سطح استروژن آنها کاهش یافته است، وجود دارد. دیواره واژن آنها نازک و واژن آتروفی می‌شود که با التهاب و درد همراه است. ترشحات واژن مرتبط با DIV زرد تا سبز مایل به زرد است. DIV را می‌توان با پماد کلیندامایسین یا پماد استروئیدی در واژن درمان کرد. کرم استروژن همچنین می‌تواند خارش، سوزش و درد ناشی از آتروفی واژن را تسکین دهد.

ترشحات خاکستری واژن

این ترشح نشان می‌دهد که چیزی کاملا درست نیست. واژینوز باکتریایی شایع‌ترین علت ترشحات غیرمعمول واژن است که زمانی اتفاق می‌افتد که باکتری‌های واژن شما به‌طور ناگهانی رشد می‌کنند. این منجر به عدم تعادل و باعث افزایش ترشح می شود. معمولا ترشحاتی رقیق، سفید مایل به خاکستری با بوی ماهی دارند. دو پماد واژینال ژل مترونیدازول و کرم کلیندامایسین می‌توانند عفونت را درمان کنند. علاوه بر این ترشح خاکستری نشانه‌ای از بیماری مقاربتی مانند سوزاک، کلامیدیا و تریکومونیازیس است. برای آزمایش STI و درمان مناسب به متخصص زنان مراجعه کنید.

ترشحات واژن بعد از تخمک گذاری

مخاط دهانه رحم بعد از تخمک‌گذاری کم و کمتر می‌شود. ترشحی که بعد از تخمک‌گذاری روی لباس زیر یا روی انگشتان‌تان مشاهده می‌کنید، ممکن است کدر و چسبناک به نظر برسد. اگر در این مرحله از چرخه خود باردار نیستید، به زودی متوجه بازگشت مخاط خشک‌تر دهانه رحم خواهید شد. به این معنی که اصلا ترشحی نمی‌بینید.

اما اگر با شریکی که اسپرم دارد یا تحت درمان باروری قرار گرفته، رابطه جنسی داشتید و اسپرم تخمک شما را بارور کرد، بدلیل افزایش سطح استروژن و پروژسترون که همراه با بارداری اولیه است، ترشحات واژن افزایش می‌یابد.

تشخیص و آزمایش‌های مرتبط با ترشحات واژن

تشخیص و آزمایش‌های مرتبط با ترشحات واژن به منظور شناسایی علل احتمالی ترشحات غیرطبیعی و درمان مناسب آن‌ها انجام می‌شود. ترشحات واژن می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت سلامت واژن و سیستم تناسلی زنان باشد، بنابراین بررسی دقیق آن‌ها توسط پزشک ضروری است.

1. معاینه بالینی و تاریخچه پزشکی

اولین گام در تشخیص ترشحات غیرطبیعی، معاینه بالینی توسط پزشک متخصص است. پزشک با بررسی علائم بیمار، سابقه پزشکی و وضعیت عمومی فرد، اطلاعات لازم را برای تشخیص صحیح جمع‌آوری می‌کند. این بررسی شامل پرسش‌هایی درباره زمان بروز ترشحات، تغییرات در رنگ، بوی و میزان ترشحات و همچنین وجود علائم دیگری مانند خارش، سوزش یا درد است.

2. نمونه‌برداری از ترشحات واژن (پاپ اسمیر)

پاپ اسمیر یا نمونه‌برداری از ترشحات واژن یکی از رایج‌ترین آزمایش‌ها است که برای تشخیص بیماری‌های مختلف واژن، از جمله عفونت‌ها و تغییرات سلولی انجام می‌شود. در این آزمایش، پزشک با استفاده از یک ابزار مخصوص، نمونه‌ای از ترشحات واژن را برای تجزیه و تحلیل در آزمایشگاه جمع‌آوری می‌کند. این آزمایش می‌تواند وجود عفونت‌های قارچی، باکتریایی یا حتی سلول‌های سرطانی را شناسایی کند.

3. آزمایش میکروسکوپی ترشحات واژن

در این آزمایش، نمونه‌ای از ترشحات واژن تحت میکروسکوپ قرار می‌گیرد تا نوع میکروب‌ها یا قارچ‌های موجود در آن مشخص شود. این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص دقیقی از نوع عفونت‌ها، مانند واژینوز باکتریال یا عفونت قارچی (کاندیدیاز) بدهد.

4. کشت میکروب‌های واژن

کشت میکروب‌های واژن، یکی از آزمایشات دقیق‌تر است که در آن نمونه‌ای از ترشحات واژن به محیط کشت خاصی منتقل می‌شود تا رشد باکتری‌ها یا قارچ‌ها مشاهده شود. این آزمایش به شناسایی انواع باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌ها کمک می‌کند و حساسیت میکروب‌ها به داروها را نیز تعیین می‌کند.

5. آزمایش‌های مولکولی و PCR

آزمایش PCR (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) می‌تواند برای شناسایی دقیق‌تر عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا، گونوره، هرپس و HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) از ترشحات واژن استفاده شود. این آزمایش‌ها با دقت بالا، وجود عفونت‌های ویروسی و باکتریایی را شناسایی کرده و درمان‌های هدفمند را امکان‌پذیر می‌سازند.

6. آزمایش pH واژن

pH واژن به طور طبیعی در حدود ۴ تا ۴.۵ است. تغییرات در میزان pH می‌تواند نشانه‌ای از عفونت یا اختلال در تعادل میکروبی واژن باشد. آزمایش pH واژن به سادگی با استفاده از نوارهای مخصوص pH در مطب پزشک انجام می‌شود و می‌تواند به شناسایی واژینوز باکتریال کمک کند.

7. آزمایش برای شناسایی علائم سرطان

اگر پزشک مشکوک به وجود سلول‌های سرطانی در ناحیه واژن یا دهانه رحم باشد، ممکن است آزمایش‌هایی مانند کولپوسکوپی (مشاهده دقیق دهانه رحم) یا بیوپسی (نمونه‌برداری از بافت) انجام دهد تا نشانه‌هایی از سرطان تشخیص داده شود.

روش‌های درمان ترشحات غیرطبیعی واژن

روش‌های درمان ترشحات غیرطبیعی واژن بستگی به علت ایجاد آن‌ها دارد. ترشحات غیرطبیعی واژن می‌توانند به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌های قارچی، باکتریایی، عفونت‌های مقاربتی یا تغییرات هورمونی ایجاد شوند. بنابراین، درمان باید بر اساس تشخیص دقیق علت انجام شود. در ادامه برخی از روش‌های رایج درمان ترشحات غیرطبیعی واژن آورده شده است:

درمان عفونت‌های قارچی (کاندیدیاز)

عفونت‌های قارچی واژن معمولاً به دلیل رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکانس ایجاد می‌شوند که با علائمی مانند ترشحات سفید و ضخیم، خارش و سوزش همراه است. درمان این نوع عفونت معمولاً با استفاده از داروهای ضد قارچ به صورت کرم، شیاف یا قرص‌های خوراکی صورت می‌گیرد. داروهای متداول شامل فلوکونازول و میکونازول هستند که می‌توانند به طور موثری قارچ را از بین ببرند.

درمان واژینوز باکتریال

واژینوز باکتریال (BV) ناشی از رشد غیر طبیعی باکتری‌های واژن است که معمولاً با ترشحات خاکی یا بوی نامطبوع همراه است. درمان این عفونت معمولاً با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها صورت می‌گیرد. داروهایی مانند مترو نیدازول یا کلیندامایسین برای درمان این نوع عفونت موثر هستند. این داروها می‌توانند به صورت خوراکی یا واژنی تجویز شوند.

درمان عفونت‌های مقاربتی (STIs)

چندین عفونت مقاربتی مانند کلامیدیا، گنوره، هرپس و تریکومونیازیس می‌توانند باعث ترشحات غیرطبیعی واژن شوند. درمان این عفونت‌ها بستگی به نوع عفونت دارد:

• کلامیدیا: درمان با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آزیترومایسین یا دوکسی سایکلین.
• گونوره‌آ: درمان معمولاً با سفالوسپورین‌ها و آزیترومایسین صورت می‌گیرد.
• تریکومونیازیس: درمان با مترو نیدازول یا تینیدازول.
• هرپس: درمان با داروهای ضد ویروسی مانند آسی کلویر یا والاسیکلویر.

درمان تغییرات هورمونی

در دوران یائسگی، کاهش سطح استروژن می‌تواند باعث خشکی و تحریک واژن شود که ممکن است با ترشحات غیرطبیعی همراه باشد. درمان این وضعیت معمولاً شامل استفاده از کرم‌های استروژن موضعی برای بازگرداندن رطوبت به واژن است. همچنین، در برخی موارد، پزشکان ممکن است درمان‌های هورمونی سیستمیک یا قرص‌های استروژنی تجویز کنند.

درمان بهداشت ضعیف و رعایت نکات بهداشتی

در برخی موارد، ترشحات غیرطبیعی می‌تواند به دلیل بهداشت ضعیف یا استفاده از محصولات بهداشتی نامناسب باشد. تغییرات در شیوه‌های بهداشتی، مانند استفاده از صابون‌های غیرمعطر، پرهیز از استفاده از دئودورانت‌ها و محصولات معطر در ناحیه تناسلی، و حفظ خشک و تمیز بودن ناحیه واژن می‌تواند به کاهش ترشحات غیرطبیعی کمک کند. همچنین، استفاده از لباس‌های زیر نخی و اجتناب از پوشیدن لباس‌های تنگ یا مرطوب می‌تواند موثر باشد.

درمان با مکمل‌ها و پروبیوتیک‌ها

استفاده از پروبیوتیک‌ها می‌تواند به بازسازی فلور طبیعی واژن کمک کند و از بروز عفونت‌های قارچی یا باکتریایی پیشگیری کند. پروبیوتیک‌ها معمولاً شامل باکتری‌های مفید مانند لاکتوباسیلوس هستند که به حفظ تعادل میکروبی واژن کمک می‌کنند. این درمان می‌تواند به صورت خوراکی یا واژنی استفاده شود.

درمان ترشحات ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای

در صورتی که ترشحات واژن به علت بیماری‌های مزمن مانند دیابت یا اختلالات سیستم ایمنی باشد، درمان اصلی باید بر روی کنترل و مدیریت بیماری زمینه‌ای متمرکز شود. برای مثال، کنترل قند خون در بیماران دیابتی می‌تواند به کاهش ترشحات غیرطبیعی کمک کند.

مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق‌تر

اگر ترشحات واژن با علائمی مانند درد، سوزش، خونریزی غیرطبیعی یا بوی بد همراه باشد، باید فورا به پزشک مراجعه کرد. پزشک می‌تواند با انجام آزمایش‌های لازم و بررسی دقیق، درمان متناسب با علت ترشحات را تجویز کند.

نتیجه گیری

ترشحات غیرطبیعی واژن می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند عفونت‌های قارچی، باکتریایی، تغییرات هورمونی یا بیماری‌های مقاربتی باشد. درمان صحیح و به‌موقع این مشکلات به حفظ سلامت واژن و جلوگیری از عوارض جدی‌تر کمک می‌کند. برای درمان ترشحات غیرطبیعی، باید ابتدا علت آن‌ها شناسایی شود تا پزشک درمان مناسب را تجویز کند.